Οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες και φιλόδοξοι πολιτικοί της περιόδου της Μέσης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μοίραζαν δωρεάν στάρι (ψωμί) και διοργάνωναν εντυπωσιακούς αγώνες ή θανάσιμες μονομαχίες στα αμφιθέατρα.Η άποψη του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΙΧΑΛΕΛΗ - ΠΗΓΗ:
Την πρακτική αυτή ο Ρωμαίος σατιρικός ποιητής Γιουβενάλης την ονόμασε «άρτος και θεάματα» («panem et circenses»), θέλοντας να στηλιτεύσει την κατάντια του ρωμαϊκού λαού, ο οποίος περιοριζόταν σε τροφή και ψυχαγωγία αποστρέφοντας το βλέμμα από τα σοβαρά προβλήματα της κοινωνίας. Η πολιτική πρακτική έγινε συστηματική τακτική εσκεμμένης παραπλάνησης και χειραγώγησης των πολιτών από τα πραγματικά ζητήματα. Η ίδια πρακτική αναβιώνει και στην εγχώρια πολιτική σκηνή: οι πρωταγωνιστές προσφέρουν εφήμερα θεάματα (ή ακροάματα) σφοδρής αντιπαράθεσης, η οποία έτσι και αλλιώς τροφοδοτεί και τροφοδοτείται από την ακραία τοξικότητα που έχει προσβάλει τον κοινωνικό ιστό.
Οπως στο Κολοσσαίο, έτσι και στην πολιτική αρένα μας πρυτανεύουν η επιφανειακή διασκέδαση της «ατάκας» και η εφήμερη απόλαυση του ανεξέλεγκτου πολιτικού τσαμπουκά, με διπλό στόχο: αφενός να ικανοποιηθεί το θυμικό του σκληρού πυρήνα των κομματικών στρατών, αφετέρου να εξασφαλιστεί χρόνος προβολής από τα ΜΜΕ. Η ατάκα και ο πολιτικός τσαμπουκάς προσφέρουν κάποιες εύκολες ψήφους, αλλά ούτε πείθουν τους αναποφάσιστους πολίτες ούτε -πολύ χειρότερο- λύνουν τα προβλήματα της καθημερινότητας. Εννοείται ότι δεν αποτελούν σχέδιο διακυβέρνησης.
Και αν για κυβερνητικούς βουλευτές -που «απολαμβάνουν» τη δημοσκοπική πρωτοπορία- η τακτική των εύκολων εντυπώσεων μοιάζει πρόχειρη και επιφανειακή -σαν τις φοβικές ομάδες που όταν προηγούνται στο σκορ κλείνονται στην άμυνα- για την αντιπολίτευση μοιάζει με… ιδανική αυτοχειρία. Αν και επί σειρά ετών έχει αποδειχθεί εκλογικά ότι επενδύουν σε λανθασμένη θεματολογία αντιπαράθεσης, όχι μόνο επιμένουν σε αυτήν, αλλά αδυνατούν να αρθρώσουν εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Και σωρευτικά σε αυτές τις αρρυθμίες, τελευταία, εμφανίζουν μια κλιμακούμενη τάση τοξικής αντιπαράθεσης, όχι μόνο απέναντι στην κυβέρνηση, αλλά και μεταξύ τους: σαν να μην ενδιαφέρονται για τα προβλήματα της κοινωνίας, αλλά για τη διευθέτηση προσωπικών και μικροκομματικών εκκρεμοτήτων.
Αν το μείζον για την αντιπολίτευση είναι η διεκδίκηση της δεύτερης θέσης, τότε ουσιαστικά εμφανίζεται χειρότερη και από τους Ρωμαίους αυτοκράτορες, οι οποίοι προσέφεραν θέαμα, αλλά έδιναν και άρτο. Ομως, σε αυτή την περίπτωση, η αντιπολίτευση αδυνατεί να ανταποκριθεί στην ανάγκη των πολιτών για επίλυση του… καθημερινού άρτου.